VNSTEEL chuyển đổi xanh: khi “dấu chân carbon” trở thành thước đo cạnh tranh mới

Khi “dấu chân carbon” định hình lại luật chơi toàn cầu

Ngành công nghiệp thép Việt Nam đang đứng trước một khúc quanh chiến lược, nơi các tiêu chuẩn môi trường khắt khe không còn là khuyến nghị tự nguyện mà đã chuyển hóa thành luật chơi bắt buộc. Cam kết đưa phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050 của Chính phủ Việt Nam tại Hội nghị COP26 đã kích hoạt một lộ trình hoàn thiện thể chế mạnh mẽ. Hệ thống chính sách, từ Luật Bảo vệ môi trường đến các nghị định hướng dẫn, đang từng bước siết chặt trách nhiệm kiểm kê và giảm phát thải của các cơ sở sản xuất quy mô lớn.

Ông Nghiêm Xuân Đa - Tổng Giám đốc Tổng công ty Thép Việt Nam - CTCP phát biểu tại Hội nghị

Đặc biệt, xung lực lớn nhất hiện nay đến từ thị trường quốc tế khi Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu đang bước vào các giai đoạn thực thi nghiêm ngặt. Việc áp thuế carbon đối với hàng hóa thâm dụng năng lượng cao như thép đồng nghĩa với một thực tế khốc liệt: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ không chỉ được quyết định bởi chất lượng sản phẩm, giá thành hay năng suất lao động, mà phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng kiểm soát phát thải và minh bạch dữ liệu carbon. Trong bối cảnh đó, VNSTEEL xác định công tác quản trị môi trường và giảm phát thải khí nhà kính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt chiến lược phát triển bền vững của Tổng công ty.

Chuẩn hóa “tầng tháp” pháp lý và quản trị hệ thống nội bộ

Để hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi xanh, bước đi đầu tiên và kiên quyết của VNSTEEL là xây dựng một nền tảng tuân thủ pháp lý vững chắc và đồng bộ. Tại hội nghị, gần 100 cán bộ phụ trách công tác môi trường, năng lượng đến từ các đơn vị thành viên trong toàn hệ thống đã được các chuyên gia hàng đầu từ Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường cập nhật những thay đổi căn bản của hành lang pháp lý quốc gia tính đến năm 2026.

Giảng viên Trần Công Tấn - Giảng viên về môi trường, quản lý môi trường doanh nghiệp Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh

Trọng tâm thảo luận xoay quanh Luật sửa đổi, bổ sung số 146/2025/QH15 cùng hệ thống quy trình cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo Nghị định số 48/2026/NĐ-CP. Sự thay đổi về phân cấp thẩm quyền thẩm định đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và các biểu mẫu hồ sơ theo Thông tư số 07/2025/TT-BTNMT đòi hỏi các doanh nghiệp thành viên phải lập tức rà soát, chuẩn hóa quy trình vận hành.

Giảng viên Nguyễn Hoàng Lan Thanh - Phó Giám đốc Công ty Đầu tư và Phát triển môi trường bền vững

Không dừng lại ở việc tuân thủ thụ động các quy chuẩn xả thải khắt khe như QCVN 51:2013/BTNMT về khí thải sản xuất thép hay QCVN 40:2011/BTNMT về nước thải công nghiệp, VNSTEEL hướng tới việc thiết lập hệ thống quản trị nội bộ chặt chẽ. Đó là việc phân định rõ ràng trách nhiệm từ Ban Điều hành đến các phân xưởng đặc thù như luyện gang, luyện thép, cán thép; số hóa dữ liệu từ hệ thống quan trắc tự động liên tục (CEMS) truyền trực tiếp về cơ quan quản lý và xây dựng các kịch bản ứng phó sự cố môi trường cấp cơ sở một cách chủ động.

Lộ trình kiểm kê khí nhà kính và bài toán hạn ngạch phát thải

Điểm nhấn mang tính thời sự nhất tại hội nghị tập huấn năm nay chính là lộ trình ứng phó khi Nhà nước thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính giai đoạn 2025-2026 cho ngành thép theo tinh thần của Nghị định số 119/2025/NĐ-CP. Khi hạn ngạch phát thải trở thành một loại "tài sản" giới hạn, việc nắm vững công cụ kiểm kê khí nhà kính trở thành năng lực cốt lõi của nhà quản trị.

Các đại biểu tích cực trao đổi, tham gia ý kiến và phát biểu tại Hội nghị

Các học viên đã được hướng dẫn chi tiết quy trình đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) theo Thông tư số 38/2023/TT-BCT của Bộ Công Thương, đồng thời tiếp cận bộ tiêu chuẩn quốc tế ISO 14064 (Phần 1, 2, 3) để định biên chính xác ranh giới phát thải của toàn nhà máy. Việc làm chủ các phép tính toán phát thải trực tiếp (Scope 1) từ quá trình luyện kim, phát thải gián tiếp (Scope 2) từ tiêu thụ điện năng và phát thải diện rộng (Scope 3) từ chuỗi cung ứng là chìa khóa để doanh nghiệp xây dựng kế hoạch giảm phát thải khả thi.

Ông Mạc Đăng Khoa - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phát triển Công nghệ Hệ thống -  SYSTECH phát biểu tại Hội nghị

Song song đó, việc cập nhật cơ chế vận hành sàn giao dịch hạn ngạch phát thải và hướng dẫn bù trừ tín chỉ carbon theo Nghị định số 112/2026/NĐ-CP mở ra một tư duy kinh doanh hoàn toàn mới. Chuyển đổi xanh không chỉ tiêu tốn chi phí, mà nếu doanh nghiệp làm tốt, việc thương mại hóa lượng phát thải tiết kiệm được hoặc tạo tín chỉ các-bon từ các dự án cải tiến công nghệ thu hồi nhiệt dư sẽ mang lại nguồn doanh thu đột phá.

Kinh tế tuần hoàn: Biến phụ phẩm ngành thép thành tài nguyên giá trị

Một trong những giải pháp kỹ thuật cốt lõi được vạch ra tại hội nghị nhằm tối ưu hóa chi phí và giảm dấu chân sinh thái của nhà máy là đẩy mạnh mô hình kinh tế tuần hoàn. Đối với ngành luyện kim, các loại chất thải rắn như xỉ lò cao (BF slag), xỉ lò điện (EAF slag), bụi lọc lò hay bùn thải từ lâu đã là bài toán đau đầu về chi phí lưu trữ bãi thải và rủi ro môi trường.

Giảng viên Lương Quang Huy - Trưởng phòng Quản lý Phát thải, Cục Biến đổi Khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của kinh tế tuần hoàn và hệ thống tiêu chuẩn chuẩn hóa, các phụ phẩm này hoàn toàn có thể trở thành tài nguyên đầu vào của các ngành công nghiệp khác. Bằng việc áp dụng quy trình tiêu chuẩn hóa, xỉ lò cao và xỉ lò điện của các đơn vị thành viên VNSTEEL đang được định hướng chuyển đổi thành nguyên liệu chất lượng cao cho ngành sản xuất xi măng hoặc làm vật liệu cấp phối trong các công trình giao thông đường bộ. Giải pháp này không chỉ giúp triệt tiêu áp lực diện tích bãi chứa, giảm thiểu rủi ro vi phạm Nghị định xử phạt vi phạm hành chính 45/2022/NĐ-CP, mà còn trực tiếp đóng góp vào mục tiêu cắt giảm phát thải gián tiếp thông qua việc tận dụng tối đa tài nguyên.

VNSTEEL cam kết đồng hành cùng các đơn vị thành viên

Hội nghị tập huấn khép lại sau một buổi làm việc nghiêm túc, trách nhiệm và hiệu quả, hoàn thành toàn bộ nội dung chương trình đề ra. Tinh thần thảo luận thẳng thắn, chủ động đặt câu hỏi từ các học viên về các điểm nghẽn như chi phí công nghệ khi thực hiện Đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA) phục vụ khai báo CBAM hay quy trình lập hồ sơ GPMT theo phân cấp mới đã chứng minh nhận thức sâu sắc của các đơn vị thành viên.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Ông Nghiêm Xuân Đa - Tổng Giám đốc VNSTEEL nhấn mạnh chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện của tương lai mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết của hiện tại. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Lãnh đạo Tổng công ty yêu cầu các đơn vị tập trung vào 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Khẩn trương rà soát pháp lý và xây dựng lộ trình giảm phát thải phù hợp; Tăng cường đầu tư đổi mới công nghệ, cải tiến thiết bị, thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn; Coi trọng xây dựng đội ngũ cán bộ đủ năng lực về quản trị môi trường và kiểm kê carbon; Tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin, cập nhật quy định mới để nâng cao năng lực thích ứng.

Về phía Tổng công ty, VNSTEEL cam kết sẽ tiếp tục đồng hành xuyên suốt cùng các đơn vị trong việc cập nhật chính sách, tổ chức đào tạo, kết nối với các cơ quan quản lý, các tổ chức nghiên cứu và đối tác trong, ngoài nước nhằm hỗ trợ toàn diện cho tiến trình chuyển đổi xanh của hệ thống.

Các đại biểu tham dự Hội nghị tập huấn chụp ảnh lưu niệm

Con đường chuyển đổi xanh của ngành thép chắc chắn sẽ còn nhiều lực cản và thách thức về mặt nguồn lực, nhưng đây là lối đi tất yếu duy nhất để phát triển bền vững và nâng cao vị thế của thương hiệu thép Việt Nam trên bản đồ thế giới. Với sự đồng hành sát sao của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Biến đổi khí hậu cùng quyết tâm đồng lòng từ cấp quản trị đến người lao động, VNSTEEL tự tin sẽ từng bước xây dựng thành công mô hình sản xuất hiện đại, phát thải thấp, khẳng định vai trò tiên phong trách nhiệm trong nền kinh tế xanh.

VNSTEEL News